10

Slaap

Laatst bijgewerkt: oktober 25, 2023

Featured Image

Table of Contents

Duik in de wetenschap, functies en stadia van slaap, verken slaapstoornissen en hun impact, en leer over de essentiële rol van slaap in de algehele gezondheid en welzijn. Ontdek het nieuwste onderzoek, historische perspectieven, culturele praktijken en deskundige inzichten om dit fundamentele aspect van het menselijk bestaan beter te begrijpen.

Slaap Uitgelegd

Slaap is een natuurlijk voorkomende toestand van rust. Het wordt gekenmerkt door minder beweging, verminderd bewustzijn, veranderde (hoewel niet noodzakelijkerwijs verminderde) hersenfunctie en verminderde zintuiglijke waarneming.

Slaap is de natuurlijke staat van herstel van het lichaam en tijdens de slaap verjongt en herstelt het lichaam zich, worden herinneringen gevormd en motorische patronen aangeleerd.

Veel hormonen en chemische stoffen, waaronder groeihormoon, testosteron en prolactine, komen vrij tijdens de slaap, waardoor kwaliteitsslaap van vitaal belang is voor groei en genezing.

Wat veroorzaakt slaap?

De precieze oorzaken van slaap worden nog steeds onderzocht, maar sommige zijn al bekend. In dit artikel worden enkele stukjes van de slaappuzzel opgesplitst.

Circadiaan ritme

De natuurlijke klok van het lichaam - te vinden in de hypothalamus - regelt het circadiane ritme en de slaapcycli. Wanneer de ogen verschillende vormen van licht waarnemen, geven ze verschillende hormonen af, waaronder het slaaphormoon (melatonine).

Het circadiane ritme is de natuurlijke cyclus van het lichaam van slapen en waken (slaap-waakcyclus) en volgt over het algemeen een 24-uurs cyclus gebaseerd op blootstelling aan licht en duisternis.

Fel licht, vooral ochtendzonlicht en blauw licht, zorgt ervoor dat de hersenen hormonen vrijgeven die het lichaam wakker en energiek houden. Lager licht, zoals rood en oranje licht, zorgt voor het vrijkomen van ontspannings- en slaaphormonen, die hun piek bereiken in het donker.

Slaaphormonen

Chemische stoffen en hormonen zijn de belangrijkste ingrediënten die ervoor zorgen dat iemand in slaap valt. Een van deze chemische stoffen, adenosine, hoopt zich in de loop van de dag op. Adenosine is een bijproduct van het lichaam dat energie gebruikt en wanneer het zich ophoopt in de hersenen, veroorzaakt het een gevoel van vermoeidheid en slaperigheid. Dit geleidelijke begin van vermoeidheid wordt "slaapdrift" genoemd.

De andere belangrijke chemische stof voor slaap heet melatonine. Melatonine is het slaaphormoon. Het bindt zich aan receptoren in de hersenen om het gevoel van slaperigheid te verhogen. Het is belangrijk om op te merken dat melatonine geen kalmerend middel is om iemand te helpen in slaap te vallen, maar een hormoon dat het signaal geeft om zich slaperig te voelen.

Omgevingsfactoren

Omgevingsfactoren spelen ook een grote rol bij het bevorderen van de slaap. Het is aangetoond dat een koele, comfortabele, rustige en donkere omgeving de slaap bevordert, maar de exacte reden hiervoor is nog niet bekend. Sommige wetenschappers hebben gesteld dat het deel uitmaakt van de menselijke evolutie, dat deze omgeving een veilige ruimte nabootst om uit te rusten en op te laden, wat de slaap bevordert.

Hersenactiviteit

Hersenactiviteit verandert tijdens de slaap, maar veranderingen in hersenactiviteit bevorderen ook het slapen. Het loskoppelen van de geest en kalmeren geeft het lichaam het signaal om te gaan slapen. Meditatie en ontspanning kunnen effectieve remedies zijn voor mensen die moeite hebben om in slaap te vallen.

Het belang van slaap

Geestelijke en lichamelijke gezondheid

Hoogwaardige slaap is een van de belangrijkste factoren voor het bevorderen of verbeteren van de mentale en fysieke gezondheid. Omdat slaap het moment is waarop het lichaam zichzelf herstelt, geeft meer slaap - vooral diepe en REM-slaap - het lichaam een betere kans om te genezen, herstellen of groeien. Het voorkomt ook ernstige gezondheidsproblemen door mentale en fysiologische stress op het lichaam te verminderen.

Voldoende slaap vermindert hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten, verbetert de immuunrespons en stimuleert de productie van gezonde chemische stoffen in de hersenen. De voordelen van slaap voor de mentale gezondheid zijn ook enorm - wetenschappers hebben een direct verband gevonden tussen de hoeveelheid slaap 's nachts en symptomen van angst, depressie en andere mentale aandoeningen.

Het lichaam kan zijn processen niet goed beheren zonder voldoende slaap, omdat zoveel belangrijke chemische stoffen en hormonen op tijd vrijkomen met de slaap-waakcyclus.

Prestaties en productiviteit

Een betere slaap leidt tot meer productiviteit en betere prestaties gedurende de dag. Tijdens de slaap vult het lichaam zijn adenosinetrifosfaat (ATP)-voorraden aan. ATP is de brandstof voor alle lichaamsfuncties, waaronder spiersamentrekkingen en de energie die nodig is voor de spijsvertering.

Consistente slaap is direct gekoppeld aan betere cijfers voor universiteitsstudenten, en een gebrek aan slaap is gerelateerd aan slechtere prestaties op het werk en meer ongevallen op het werk. Slaaponderzoekers in de Verenigde Staten bekeken de slaapgegevens van bijna 600.000 mensen en ontdekten een direct verband tussen slaappatronen en productiviteit op de werkplek.

Naar aanleiding van dit onderzoek adviseerden ze bedrijven om beleid en praktijken toe te voegen om de slaapgezondheid op de werkplek te bevorderen, met als conclusie dat investeren in de slaap van werknemers de productiviteit op de werkplek zou verbeteren.

Groeien en leren

Slaap bevordert de groei en ontwikkeling van de hersenen en het lichaam. Tijdens de slaap geeft het lichaam groeihormoon en andere signalen af om zichzelf op te bouwen en te herstellen. Genezing en groei vinden plaats tijdens een goede nachtrust. Daarom raden deskundigen tot 14 uur slaap per dag aan voor baby's en peuters.

Er is meer slaap nodig om de snelle groei van baby's, peuters en schoolgaande kinderen te ondersteunen. Ook bij volwassenen vinden spiergroei en botversterking plaats tijdens de slaap. Na een zware training die spiervezels afbreekt, vindt tijdens de nachtelijke slaap supercompensatie plaats, waardoor de spieren groter worden dan ze waren.

Tijdens de slaap coderen de hersenen recente herinneringen en recent verwerkte informatie in korte- en langetermijngeheugens. Informatie die overdag wordt opgenomen, wordt onbewust gecategoriseerd en toegevoegd aan de geheugenbank van de hersenen, waarbij functionele vaardigheden worden gecodeerd tijdens de REM-slaap en declaratieve informatie wordt opgeslagen in de lichtere slaapfases.

Emotioneel welzijn

De rol van slaap in emotioneel welzijn wordt nog steeds bestudeerd, maar onderzoekers hebben sterke verbanden gevonden tussen emotionele gezondheid en goede slaapgewoonten. Voldoende slaap helpt om de stemming te stabiliseren, de emotionele wisselvalligheid te verminderen en de veerkracht bij stress te vergroten.

Slaaptekort

Studies over slaaptekort hebben veel nare gevolgen van te weinig slapen aangetoond. Angst, depressie, verminderde stofwisseling, spieratrofie, stress en ernstige schade aan het immuunsysteem zijn slechts enkele van de vele nadelen van te weinig slapen. Het volstaat te zeggen dat slaap noodzakelijk is voor de gezondheid! Gezonde slaapgewoonten bevorderen de algehele gezondheid en het opbouwen van een slaapschuld gedurende opeenvolgende nachten kan de problemen waarmee iemand waarschijnlijk te maken krijgt verergeren.

De slaapcyclus

wat is een slaapcyclus

Circadiane ritmes

Circadiane ritmes zijn natuurlijke interne cycli die ongeveer 24 uur duren. De belangrijkste functie van het circadiane ritme is om wat er in het lichaam gebeurt af te stemmen op de omgeving en de wereld buiten het lichaam. De interne klok verzamelt informatie uit de omgeving - zoals licht- en geluidsniveaus - en uit iemands gedrag, waarbij de timing van maaltijden en dagelijkse routines een rol spelen in de berekeningen.

Het circadiane ritme beïnvloedt wanneer en hoe het lichaam werkt en heeft invloed op de spijsvertering, stofwisseling, hersenactiviteit en hormoonafgifte, waaronder de slaap- en waakhormonen. Het circadiane ritme levert de bouwstenen voor de slaap-waakcyclus en de bijbehorende slaapfases.

Slaapstadia uitgelegd

De slaapcyclus is onderverdeeld in vier verschillende slaapstadia die elkaar opvolgen en de stadia 1 tot en met 4 ongeveer elke 90 minuten herhalen in een constante cyclus tot je wakker wordt. De cycli worden bepaald door de diepte van de slaap, elektrische activiteit van hersengolven, lichaamstemperatuur, oogbewegingen en droomactiviteit.

Cycli worden geclassificeerd als ofwel niet-REM-slaap ofwel REM-slaap, waarbij stadium één, twee en drie niet-REM-slaap zijn en stadium vier het enige REM-slaapstadium is. De REM-slaap, of rapid eye movement slaap, wordt zo genoemd omdat de ogen tijdens deze fase van de slaap willekeurig bewegen.

Beginnend met wakker zijn, gaan mensen van niet-REM één naar niet-REM twee en drie, bekend als diepe of trage golfslaap.

Tijdens deze overgang daalt de lichaamstemperatuur, neemt de hersenactiviteit af en daalt de hartslag. Na Non-REM Three gaan ze over in de REM-slaap. Fase één tot en met drie van de Niet-REM slaap is lichamelijk het meest herstellend.

De REM-slaap heeft, in tegenstelling tot de andere slaapfases, een aanzienlijke hersenactiviteit. Hersengolven gemeten tijdens de REM-slaap zijn veel sneller en vertonen meer hersenactiviteit, waarschijnlijk gerelateerd aan dromen. Tijdens de REM-slaap komt het lichaam in een virtuele verlamming, mogelijk bedoeld om te voorkomen dat mensen hun dromen uitvoeren.

Slaapwandelen, een van de parasomnia-families van slaapstoornissen, treedt op wanneer iemand droomt buiten de REM-slaap en deze verlamming niet ervaart.

Aan het einde van de REM-slaapfase gaat de cyclus terug naar NREM één of twee en herhaalt zich.

Optimale slaapduur

Er is geen standaardaanpak voor de optimale slaapduur. Slaaponderzoek toont over het algemeen aan dat een goede nachtrust vier tot zes slaapcycli van 90 minuten omvat, en mensen voelen zich het best als hun dagelijkse routine een regelmatig slaapschema omvat.

Toch is slaaptiming een ingewikkelde wetenschap en de perfecte hoeveelheid slaap varieert van persoon tot persoon en van nacht tot nacht. Als iemand een aanzienlijk slaaptekort heeft - hij heeft nachten achtereen slaap gemist - moet hij langer slapen om zich verfrist te voelen.

Frequente slaapstoornissen, zoals die veroorzaakt door slaapapneu, kunnen vaak leiden tot slecht slapen, zelfs als iemand een redelijk slaapschema heeft. De beste manier om de ideale slaapduur te bepalen is de interne klok te volgen, naar bed te gaan als je slaperig bent en consequent wakker te worden.

Goed slapen: De basis

Een goede nachtrust komt veel aspecten van het leven ten goede, maar veel mensen weten niet waar ze moeten beginnen. Deze slaaptips helpen om gezonde slaapgewoonten op te bouwen en de slaap op de lange termijn te verbeteren.

Routine voor het slapengaan

Een goed geplande en consistente bedtijdroutine is een van de beste manieren om de slaapkwaliteit te verbeteren. Mensen met slaapproblemen kunnen vaak kleine aanpassingen maken, zoals het beperken van late blootstelling aan blauw licht en het plannen van een consistente bedtijd, en merken dan dat hun slaapkwaliteit enorm toeneemt. Een typische nacht zou een consistente bedtijd moeten hebben en eetgewoonten zouden moeten worden aangepast om grote maaltijden voor het slapen te vermijden.

Gezonde slaapomgeving

"Slaapomgeving" verwijst naar waar iemand 's nachts slaapt. De ideale slaapomgeving moet heel donker zijn. Geluid en lawaai moeten beperkt zijn tot wit of omgevingsgeluid in de kamer in plaats van muziek of gesprekken. Houd de kamer koel en gebruik een deken als het te koud is. Sommige mensen melden dat een verzwaarde deken kan helpen bij het ontspannen.

De ideale slaapomgeving voor een gezonde slaap zou geen schermen hebben - geen tv, telefoon, computer of zelfs geen digitale wekker. Een kleine aanpassing in de slaapkamer kan al een grote bijdrage leveren aan gezonde slaapgewoonten en een betere slaap.

Omgaan met stress en angst

Stress en angst zijn enkele van de grootste oorzaken van slaapproblemen. Slaapproblemen veroorzaakt door stress en angst zijn het moeilijkst te behandelen en verminderen de slaapkwaliteit en de algehele gezondheid, waardoor de angstsymptomen verder toenemen. Dit kan een moeilijke cyclus zijn om te doorbreken. Deze slaapproblemen kunnen het best worden aangepakt door de oorzaak aan te pakken.

Yoga, meditatie, ontspanning en introspectie zijn enkele van de beste methoden om stress en angst te beheersen en de slaap te verbeteren. Ontspannende activiteiten zoals een warm bad of yogasessie voor het slapengaan verbeteren de ontspanning, verminderen stress en angst en verbeteren de slaap.

Slaaphygiëne

Slaaphygiëne beschrijft een reeks slaapgewoonten en -praktijken die een gezonde slaap bevorderen. Een goede slaaphygiëne omvat consistente slaap-waaktijden, minder beeldschermtijd voor het slapengaan, veel natuurlijk licht overdag en het vermijden van alcohol en cafeïne voor het slapengaan.

Omdat de slaap overdag de slaapkwaliteit 's nachts beïnvloedt, moeten mensen ook dutjes beperken en alleen een korte, lichte slaap toestaan buiten hun typische slaapperiode 's nachts.

Slaap en beweging

Ook al kan sporten iemand vermoeien, het leidt er niet noodzakelijk toe dat hij in slaap valt. Veel matige tot krachtige lichaamsbeweging tijdens de wakkere uren verhoogt de concentratie van slaaphormonen 's avonds, maar te laat sporten kan de slaap verstoren.

Lichaamsbeweging zou deel moeten uitmaken van ieders dagelijkse routine, maar waarschijnlijk niet voor het slapengaan.

Technologie: helpen of schaden?

Technologie heeft wonderen verricht voor de mensheid, maar over het belang ervan voor de slaap wordt nog steeds gediscussieerd. Veel slaaponderzoeken hebben aangetoond dat telefoons en schermtijd de slaapkwaliteit verminderen. Andere onderzoeken hebben aangetoond dat bepaalde technologieën, zoals slimme wekkers en lampen die natuurlijk licht nabootsen, de slaap aanzienlijk kunnen verbeteren.

Technologie kan helpen om gezonde slaapgewoonten op te bouwen, maar kan een goede nachtrust in de weg staan. Gebruik technologie spaarzaam voor een betere slaap.

Veel voorkomende slaapstoornissen en -aandoeningen

veelvoorkomende slaapstoornissen

Slapeloosheid

Slapeloosheid is een slaapstoornis die gekenmerkt wordt door problemen om in slaap te vallen. Bij sommige vormen van slapeloosheid wordt men 's nachts vaak wakker of heeft men moeite om in slaap te blijven; bij andere vormen is er alleen aanvankelijk sprake van een onvermogen om in slaap te vallen. Slapeloosheid is een algemene slaapstoornis die zich vaak voordoet als een symptoom van andere aandoeningen, waaronder angst.

Narcolepsie

Narcolepsie is een neurologische aandoening die iemands slaappatroon beïnvloedt. Narcolepsie kan frequente slaapaanvallen veroorzaken wanneer iemand overweldigd wordt door slaperigheid overdag, zelfs als hij wakker wil blijven.

Zelfs mensen met een gezond slaapschema en zonder slaaptekort kunnen bij narcolepsie slaapaanvallen krijgen.

Slaapapneu

Slaapapneu treedt op wanneer iemand stopt met ademen tijdens de slaap. Omdat tijdens slaapapneu de zuurstof wordt afgesneden of beperkt, kan het lichaam de diepere stadia van de slaap niet ingaan uit angst om te stikken.

Slaapapneu is een van de meest voorkomende slaapstoornissen en kan soortgelijke symptomen veroorzaken als slaaptekort, zelfs als iemand acht of meer uur per nacht in bed doorbrengt.

Slaapapneu kan worden veroorzaakt door roken, obesitas, veel drinken voor het slapengaan of genetische factoren. Luid, chronisch snurken is het meest voorkomende symptoom.

Omdat deze aandoening niets te maken heeft met inslapen of in slaap blijven, zijn de behandelingsmogelijkheden beperkt. De meeste tips om beter te slapen verbeteren de slaapapneusymptomen niet, en veranderingen in het slaapschema en het werken aan gezonde slaapgewoonten verbeteren het probleem vaak niet.

De beste optie voor mensen die denken dat ze slaapapneu hebben, is om naar een slaapspecialist te gaan voor een diagnose en behandelingsopties.

Rusteloze Benen Syndroom

Het rustelozebenensyndroom (RLS), ook bekend als de ziekte van Willis-Ekbom, is een aandoening die oncontroleerbare been- (en soms arm-) bewegingen veroorzaakt tijdens rust of lichte slaap. De precieze oorzaken van RLS zijn onbekend, maar er wordt aangenomen dat het verband houdt met dopaminebanen in de hersenen.

De symptomen lijken toe te nemen bij sommige mensen met een ijzertekort, nierfalen, neurologische problemen of als ze zwanger zijn. Nachtelijke aanvallen van RLS kunnen schadelijk zijn voor een goede nachtrust.

Veelgestelde vragen

Ik kan niet in slaap vallen. Wat moet ik doen?

Kijk naar je slaapomgeving. Een koele, stille, donkere kamer kan alles zijn wat je nodig hebt om in slaap te vallen. Vermijd indien mogelijk het gebruik van slaapmedicijnen; hoewel ze je kunnen helpen om in slaap te vallen, kunnen ze de slaapstadia verstoren en ervoor zorgen dat je je niet goed uitgerust voelt.

Het verbeteren van je slaapgewoonten, hygiëne, routine en omgeving zal leiden tot een betere slaap dan slaapmedicijnen. Als je deze aanpassingen hebt gedaan en nog steeds moeite hebt om in slaap te vallen, praat dan met je arts.

Hoeveel slaap heb ik nodig?

De slaapbehoefte varieert van persoon tot persoon, maar je kunt het beste naar je lichaam luisteren. De gebruikelijke aanbeveling van acht uur per nacht is over het algemeen een goede richtlijn, maar afhankelijk van onder andere het activiteitenniveau en het opgebouwde slaaptekort heb je misschien meer of minder slaap nodig.

Ik heb veel geslapen, maar ik ben nog steeds slaperig! Wat is er gebeurd?

Veel factoren kunnen slaperigheid beïnvloeden. Slaapinertie, de langdurige vermoeidheid die aanhoudt na het ontwaken, kan tot een uur na het ontwaken aanwezig zijn. Een slechte slaapkwaliteit kan ook bijdragen tot slaperigheid overdag en wordt vaak opgemerkt bij mensen met slaapapneu of andere slaapstoornissen.

 

Referenties

Fysiologie van de slaap | Beknopte medische kennis

Slaap - Wikipedia

Persoonlijke slaapschuld en slaperigheid overdag mediëren de relatie tussen slaap en mentale gezondheidsuitkomsten bij jongvolwassenen - Dickinson - 2018 - Depression and Anxiety - Wiley Online Library.

Dagelijkse bidirectionele relaties tussen slaap en mentale gezondheidssymptomen bij jongeren met emotionele en gedragsproblemen | Journal of Pediatric Psychology | Oxford Academic

Effecten van slaaptekort op acuut herstel van skeletspieren na inspanning

Slaap en academische prestaties: het meten van de invloed van slaap - ScienceDirect

Associatie tussen slaap en productiviteitsverlies bij 598 676 werknemers uit verschillende bedrijfstakken

Slaap van baby's en de relatie met cognitie en groei: een verhalend overzicht

Waarom bewegen onze ogen als we slapen? | BBC Wetenschap Focus Magazine

Tips voor beter slapen | CDC

Disclaimer

De inhoud van dit artikel is alleen bedoeld voor informatieve doeleinden en is niet bedoeld ter vervanging van professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. Het wordt altijd aanbevolen om een gekwalificeerde zorgverlener te raadplegen voordat u veranderingen aanbrengt in uw gezondheid of als u vragen of zorgen hebt over uw gezondheid. Anahana is niet aansprakelijk voor fouten, weglatingen of gevolgen die kunnen voortvloeien uit het gebruik van de verstrekte informatie.

Slaapcyclus

8 min read

Slaapcyclus

De slaapcyclus is een zich herhalend proces dat mensen elke nacht doorlopen. De volledige cyclus duurt ongeveer 90 minuten en een volledige nachtrust...

Slaaphygiëne

12 min read

Slaaphygiëne

Zoveel mensen zijn op zoek naar die "magische pil" die al hun stress en zorgen zal wegnemen. Idealiter zou deze pil al hun problemen moeten oplossen....

Slapeloosheid

11 min read

Slapeloosheid

Slapeloosheid of slaaptekort kan ongelooflijk lastig zijn en resulteren in concentratieproblemen, geheugenveranderingen en een verhoogde vermoeidheid...

Slaaptekort

7 min read

Slaaptekort

Slaaptekort treedt op wanneer iemand niet genoeg slaap krijgt om het menselijk lichaam goed te laten functioneren. Zonder voldoende slaap lopen...

Slaap Traagheid

8 min read

Slaap Traagheid

Consequent in slaap vallen nadat de wekker is afgegaan, moeite om uit bed te komen en langdurige sufheid? Dat klinkt als slaapinertie. Traagheid is...

Helder dromen

7 min read

Helder dromen

Leer meer over het fenomeen lucide dromen, de mechanismen, voordelen, risico's en strategieën om lucide dromen op te wekken en train je geest om de...